Đẳng sâm gắn với câu chuyện phát triển dược liệu và sinh kế vùng cao.
Vùng cao Hùng Sơn, thành phố Đà Nẵng, là nơi có thế mạnh phát triển cây đẳng sâm. Gắn với đất đai, khí hậu miền núi và đời sống đồng bào Cơ Tu, loại dược liệu này mang trong mình câu chuyện về sản vật quê hương và cơ hội phát triển sinh kế bền vững.
Hùng Sơn hôm nay được hình thành từ các xã Ch’ơm, Gari, Tr’hy và Axan của huyện Tây Giang trước đây. Nhắc đến vùng đất này cũng là nhắc đến không gian văn hóa Cơ Tu và những cây dược liệu bản địa, trong đó đẳng sâm là một nguồn tài nguyên có giá trị.
Đẳng sâm là cây thân thảo, leo bằng thân quấn, phần rễ phát triển thành củ. Nghiên cứu tại Tây Giang ghi nhận cây thường phân bố ở độ cao khoảng 800–1.400 mét, thích hợp với đất tơi xốp, giàu mùn và điều kiện ẩm, có ánh sáng phù hợp. Bìa rừng, ven suối và những khu nương rẫy là các sinh cảnh có sự hiện diện của loài cây này.
Đằng sau mỗi củ đẳng sâm là công việc của người trồng: từ chọn giống, chuẩn bị đất, chăm sóc đến thu hoạch và sơ chế. Để có nguồn nguyên liệu tốt, lợi thế tự nhiên cần đi cùng sự cẩn trọng trong từng công đoạn. Đó cũng là nền tảng để sản vật vùng cao đến với người tiêu dùng bằng chất lượng và nguồn gốc rõ ràng.
Trên địa bàn Gari, Axan và Ch’ơm trước đây, hoạt động hỗ trợ các nhóm trồng, khai thác dược liệu và tập huấn kỹ thuật đã được triển khai. Cùng với sự tham gia của các hợp tác xã trong sơ chế, chế biến, cây đẳng sâm từng bước được phát triển theo hướng có liên kết, tạo thêm cơ hội nâng giá trị sản phẩm cho người dân.
Từ nguồn củ nguyên liệu đến các sản phẩm chế biến như cao đẳng sâm là một hành trình cần sự đầu tư và trách nhiệm. Giá trị sản phẩm không chỉ đến từ hình thức đóng gói mà còn bắt đầu ở vùng trồng, cách lựa chọn nguyên liệu và khả năng kiểm soát chất lượng. Khi những yếu tố ấy được quan tâm, câu chuyện về dược liệu quê hương mới có thể tạo dựng niềm tin lâu dài.
Trên website của HTX Dược liệu và Nông sản sạch Cách Mạng Xanh, cao đẳng sâm được giới thiệu cùng tinh dầu sả Java trong nhóm sản phẩm chính. Việc tìm hiểu vùng đẳng sâm Hùng Sơn vì thế giúp người đọc hiểu thêm về không gian dược liệu Tây Giang trước đây, về đất và người đã góp phần tạo nên giá trị của sản vật miền núi.
Phát triển đẳng sâm cũng cần gắn với gìn giữ nguồn giống và môi trường sinh trưởng. Chủ động gây trồng, hạn chế khai thác quá mức trong tự nhiên và bảo vệ đất, nguồn nước là những việc cần thiết để duy trì nguồn dược liệu cho lâu dài. Bảo tồn và sản xuất có trách nhiệm chính là cơ sở để người dân tiếp tục hưởng lợi từ tài nguyên bản địa.
Câu chuyện đẳng sâm Hùng Sơn bắt đầu từ một loài cây của vùng cao, nhưng giá trị được bồi đắp bằng công sức con người. Trân trọng nguồn nguyên liệu, nâng chất lượng sản phẩm và gắn lợi ích của người trồng với quá trình phát triển là cách để sản vật quê hương có chỗ đứng bền vững trên thị trường.
Nguồn tham khảo: Cổng thông tin thành phố Đà Nẵng; Trang thông tin xã Tây Giang; Tạp chí Khoa học Đại học Huế (2017); VnBusiness.
Bài viết và hình ảnh: Ngọc Linh